BİLGİ EDİNME HAKKI KANUNU
(24.10.2003 gün ve 25269 sayılı
Resmi Gazetede yayımlanmıştır.)
Kanun No : 4982
Kabul Tarihi : 9.10.2003
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam ve Tanımlar
Amaç
MADDE 1. — Bu Kanunun
amacı; demokratik ve şeffaf yönetimin gereği olan eşitlik, tarafsızlık ve
açıklık ilkelerine uygun olarak kişilerin bilgi edinme hakkını kullanmalarına
ilişkin esas ve usulleri düzenlemektir.
Kapsam
MADDE 2. — Bu Kanun;
kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının
faaliyetlerinde uygulanır.
1.11.1984
tarihli ve 3071 sayılı Dilekçe Hakkının Kullanılmasına Dair Kanun hükümleri
saklıdır.
Tanımlar
MADDE 3. — Bu Kanunda
geçen;
a) Kurum ve
kuruluş: Bu Kanunun 2 nci maddesinde geçen ve kapsama
dahil olan bilgi edinme başvurusu yapılacak bütün makam ve mercileri,
b) Başvuru
sahibi: Bu Kanun kapsamında bilgi edinme hakkını kullanarak kurum ve
kuruluşlara başvuran gerçek ve tüzel kişileri,
c) Bilgi:
Kurum ve kuruluşların sahip oldukları kayıtlarda yer alan bu Kanun kapsamındaki
her türlü veriyi,
d) Belge:
Kurum ve kuruluşların sahip oldukları bu Kanun kapsamındaki yazılı, basılı veya
çoğaltılmış dosya, evrak, kitap, dergi, broşür, etüt, mektup, program, talimat,
kroki, plân, film, fotoğraf, teyp ve video kaseti, harita, elektronik ortamda
kaydedilen her türlü bilgi, haber ve veri taşıyıcılarını,
e) Bilgi
veya belgeye erişim: İstenen bilgi veya belgenin niteliğine göre, kurum ve
kuruluşlarca, başvuru sahibine söz konusu bilgi veya belgenin bir kopyasının
verilmesini, kopya verilmesinin mümkün olmadığı hâllerde, başvuru sahibinin
bilgi veya belgenin aslını inceleyerek not almasına veya içeriğini görmesine
veya işitmesine izin verilmesini,
f) Kurul:
Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulunu,
İfade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Bilgi Edinme Hakkı ve Bilgi Verme Yükümlülüğü
Bilgi
edinme hakkı
MADDE 4. — Herkes
bilgi edinme hakkına sahiptir.
Türkiye'de
ikamet eden yabancılar ile Türkiye'de faaliyette bulunan yabancı tüzel kişiler,
isteyecekleri bilgi kendileriyle veya faaliyet alanlarıyla ilgili olmak
kaydıyla ve karşılıklılık ilkesi çerçevesinde, bu Kanun hükümlerinden
yararlanırlar.
Türkiye'nin
taraf olduğu uluslararası sözleşmelerden doğan hak ve yükümlülükleri saklıdır.
Bilgi verme
yükümlülüğü
MADDE 5. — Kurum ve
kuruluşlar, bu Kanunda yer alan istisnalar dışındaki her türlü bilgi veya
belgeyi başvuranların yararlanmasına sunmak ve bilgi edinme başvurularını
etkin, süratli ve doğru sonuçlandırmak üzere, gerekli idarî ve teknik
tedbirleri almakla yükümlüdürler.
Bu Kanun
yürürlüğe girdiği tarihten itibaren diğer kanunların bu Kanuna aykırı hükümleri
uygulanmaz.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Bilgi Edinme Başvurusu
Başvuru
usulü
MADDE 6. — Bilgi
edinme başvurusu, başvuru sahibinin adı ve soyadı, imzası, oturma yeri veya iş
adresini, başvuru sahibi tüzel kişi ise tüzel kişinin unvanı ve adresi ile
yetkili kişinin imzasını ve yetki belgesini içeren dilekçe ile istenen bilgi
veya belgenin bulunduğu kurum veya kuruluşa yapılır. Bu başvuru, kişinin
kimliğinin ve imzasının veya yazının kimden neşet ettiğinin tespitine yarayacak
başka bilgilerin yasal olarak belirlenebilir olması kaydıyla elektronik ortamda
veya diğer iletişim araçlarıyla da yapılabilir.
Dilekçede,
istenen bilgi veya belgeler açıkça belirtilir.
İstenecek
bilgi veya belgenin niteliği
MADDE 7. — Bilgi
edinme başvurusu, başvurulan kurum ve kuruluşların ellerinde bulunan veya
görevleri gereği bulunması gereken bilgi veya belgelere ilişkin olmalıdır.
Kurum ve
kuruluşlar, ayrı veya özel bir çalışma, araştırma, inceleme ya da analiz
neticesinde oluşturulabilecek türden bir bilgi veya belge için yapılacak
başvurulara olumsuz cevap verebilirler.
İstenen
bilgi veya belge, başvurulan kurum ve kuruluştan başka bir yerde bulunuyorsa,
başvuru dilekçesi bu kurum ve kuruluşa gönderilir ve durum ilgiliye yazılı
olarak bildirilir.
Yayımlanmış
veya kamuya açıklanmış bilgi veya belgeler
MADDE 8. — Kurum ve
kuruluşlarca yayımlanmış veya yayın, broşür, ilân ve benzeri yollarla kamuya
açıklanmış bilgi veya belgeler, bilgi edinme başvurularına konu olamaz. Ancak,
yayımlanmış veya kamuya açıklanmış bilgi veya belgelerin ne şekilde, ne zaman
ve nerede yayımlandığı veya açıklandığı başvurana bildirilir.
Gizli
bilgileri ayırarak bilgi veya belge verme
MADDE 9. — İstenen
bilgi veya belgelerde, gizlilik dereceli veya açıklanması yasaklanan bilgiler
ile açıklanabilir nitelikte olanlar birlikte bulunuyor ve bunlar birbirlerinden
ayrılabiliyorsa, söz konusu bilgi veya belge, gizlilik dereceli veya
açıklanması yasaklanan bilgiler çıkarıldıktan sonra başvuranın bilgisine
sunulur. Ayırma gerekçesi başvurana yazılı olarak bildirilir.
Bilgi veya
belgeye erişim
MADDE 10. — Kurum ve
kuruluşlar, başvuru sahibine istenen belgenin onaylı bir kopyasını verirler.
Bilgi veya
belgenin niteliği gereği kopyasının verilmesinin mümkün olmadığı veya kopya
çıkarılmasının aslına zarar vereceği hâllerde, kurum ve kuruluşlar ilgilinin;
a) Yazılı
veya basılı belgeler için, söz konusu belgenin aslını incelemesi ve not
alabilmesini,
b) Ses
kaydı şeklindeki bilgi veya belgelerde bunları dinleyebilmesini,
c) Görüntü
kaydı şeklindeki bilgi veya belgelerde bunları izleyebilmesini,
Sağlarlar.
Bilgi veya
belgenin yukarıda belirtilenlerden farklı bir şekilde elde edilmesi mümkün ise,
belgeye zarar vermemek koşuluyla bu olanak sağlanır.
Başvurunun
yapıldığı kurum ve kuruluş, erişimine olanak sağladığı bilgi veya belgeler için
başvuru sahibinden erişimin gerektirdiği maliyet tutarı kadar bir ücreti
bütçeye gelir kaydedilmek üzere tahsil edebilir.
Bilgi veya
belgeye erişim süreleri
MADDE 11.— Kurum ve
kuruluşlar, başvuru üzerine istenen bilgi veya belgeye erişimi onbeş iş günü içinde sağlarlar. Ancak istenen bilgi veya
belgenin, başvurulan kurum ve kuruluş içindeki başka bir birimden sağlanması;
başvuru ile ilgili olarak bir başka kurum ve kuruluşun görüşünün alınmasının
gerekmesi veya başvuru içeriğinin birden fazla kurum ve kuruluşu ilgilendirmesi
durumlarında bilgi veya belgeye erişim otuz iş günü içinde sağlanır. Bu
durumda, sürenin uzatılması ve bunun gerekçesi başvuru sahibine yazılı olarak
ve onbeş iş günlük sürenin bitiminden önce bildirilir.
10 uncu
maddede belirtilen bilgi veya belgelere erişim için gereken maliyet tutarının
idare tarafından başvuru sahibine bildirilmesiyle onbeş
iş günlük süre kesilir. Başvuru sahibi onbeş iş günü
içinde ücreti ödemezse talebinden vazgeçmiş sayılır.
Başvuruların
cevaplandırılması
MADDE 12. — Kurum ve
kuruluşlar, bilgi edinme başvurularıyla ilgili cevaplarını yazılı olarak veya
elektronik ortamda başvuru sahibine bildirirler. Başvurunun reddedilmesi
hâlinde bu kararın gerekçesi ve buna karşı başvuru yolları belirtilir.
İtiraz
usulü
MADDE 13. — Bilgi
edinme istemi 16 ve 17 nci maddelerde öngörülen
sebeplerle reddedilen başvuru sahibi, yargı yoluna başvurmadan önce kararın
tebliğinden itibaren onbeş gün içinde Kurula itiraz
edebilir. Kurul, bu konudaki kararını otuz iş günü içinde verir. Kurum ve
kuruluşlar, Kurulun istediği her türlü bilgi veya belgeyi onbeş
iş günü içinde vermekle yükümlüdürler.
Kurula
itiraz, başvuru sahibinin idarî yargıya başvurma süresini durdurur.
Bilgi
Edinme Değerlendirme Kurulu
MADDE 14. — Bilgi
edinme başvurusuyla ilgili yapılacak itirazlar üzerine, 16 ve 17 nci maddelerde öngörülen sebeplere dayanılarak verilen
kararları incelemek ve kurum ve kuruluşlar için bilgi edinme hakkının
kullanılmasına ilişkin olarak kararlar vermek üzere; Bilgi Edinme Değerlendirme
Kurulu oluşturulmuştur.
Kurul;
birer üyesi Yargıtay ve Danıştay genel kurullarının kendi kurumları içinden
önerecekleri ikişer aday, birer üyesi ceza hukuku, idare hukuku ve anayasa
hukuku alanlarında profesör veya doçent unvanına sahip kişiler, bir üyesi
Türkiye Barolar Birliğinin baro başkanı seçilme yeterliliğine sahip kişiler
içinden göstereceği iki aday, iki üyesi en az genel müdür düzeyinde görev
yapmakta olanlar ve bir üyesi de Adalet Bakanının önerisi üzerine bu Bakanlıkta
idarî görevlerde çalışan hâkimler arasından Bakanlar Kurulunca seçilecek dokuz
üyeden oluşur.
Kurul
üyeliğine önerilen adayların muvafakatları aranır.
Kurul
Başkanı, kurul üyelerince kendi aralarından seçilir.
Kurul, en
az ayda bir defa veya ihtiyaç duyulduğu her zaman Başkanın çağrısı üzerine
toplanır.
Kurul
üyelerinin görev süreleri dört yıldır. Görev süresi sona erenler yeniden
seçilebilirler. Görev süresi dolmadan görevinden ayrılan üyenin yerine aynı
usule göre seçilen üye, yerine seçildiği üyenin görev süresini tamamlar. Yeni
seçilen Kurul göreve başlayıncaya kadar önceki Kurul görevine devam eder.
Kurul
üyelerine 10.2.1954 tarihli ve 6245 sayılı Harcırah Kanunu hükümleri saklı
kalmak kaydıyla fiilen görev yaptıkları her gün için uhdesinde kamu görevi
bulunanlara (1000), uhdesinde kamu görevi bulunmayanlara ise (2000) gösterge
rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarda huzur
hakkı ödenir. Bu ödemelerde damga vergisi hariç herhangi bir kesinti yapılmaz.
Kurul,
belirleyeceği konularda komisyonlar ve çalışma grupları kurabilir; ayrıca
gerekli gördüğü takdirde, ilgili bakanlık ile diğer kurum ve kuruluşların ve
sivil toplum örgütlerinin temsilcilerini bilgi almak üzere toplantılarına
katılmaya davet edebilir.
Kurulun sekretarya hizmetleri Başbakanlık tarafından yerine
getirilir.
Kurulun
görev ve çalışmalarına ilişkin esas ve usuller Başbakanlıkça hazırlanarak
yürürlüğe konulacak bir yönetmelikle düzenlenir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Bilgi Edinme Hakkının Sınırları
Yargı
denetimi dışında kalan işlemler
MADDE 15. — Yargı
denetimi dışında kalan idarî işlemlerden kişinin çalışma hayatını ve mesleki
onurunu etkileyecek nitelikte olanlar, bu Kanun kapsamına dahildir. Bu şekilde
sağlanan bilgi edinme hakkı işlemin yargı denetimine açılması sonucunu
doğurmaz.
Devlet
sırrına ilişkin bilgi veya belgeler
MADDE 16. —
Açıklanması hâlinde Devletin emniyetine, dış ilişkilerine, millî savunmasına ve
millî güvenliğine açıkça zarar verecek ve niteliği itibarıyla Devlet sırrı olan
gizlilik dereceli bilgi veya belgeler, bilgi edinme hakkı kapsamı dışındadır.
Ülkenin
ekonomik çıkarlarına ilişkin bilgi veya belgeler
MADDE 17. —
Açıklanması ya da zamanından önce açıklanması hâlinde, ülkenin ekonomik
çıkarlarına zarar verecek veya haksız rekabet ve kazanca sebep olacak bilgi
veya belgeler, bu Kanun kapsamı dışındadır.
İstihbarata
ilişkin bilgi veya belgeler
MADDE 18. — Sivil ve
askerî istihbarat birimlerinin görev ve faaliyetlerine ilişkin bilgi veya
belgeler, bu Kanun kapsamı dışındadır.
Ancak, bu
bilgi ve belgeler kişilerin çalışma hayatını ve meslek onurunu etkileyecek
nitelikte ise, istihbarata ilişkin bilgi ve belgeler bilgi edinme hakkı kapsamı
içindedir.
İdarî
soruşturmaya ilişkin bilgi veya belgeler
MADDE 19. — Kurum ve
kuruluşların yetkili birimlerince yürütülen idarî soruşturmalarla ilgili olup,
açıklanması veya zamanından önce açıklanması hâlinde;
a)
Kişilerin özel hayatına açıkça haksız müdahale sonucunu doğuracak,
b)
Kişilerin veya soruşturmayı yürüten görevlilerin hayatını ya da güvenliğini
tehlikeye sokacak,
c)
Soruşturmanın güvenliğini tehlikeye düşürecek,
d) Gizli
kalması gereken bilgi kaynağının açığa çıkmasına neden olacak veya soruşturma
ile ilgili benzeri bilgi ve bilgi kaynaklarının temin edilmesini güçleştirecek,
Bilgi veya
belgeler, bu Kanun kapsamı dışındadır.
Adlî
soruşturma ve kovuşturmaya ilişkin bilgi veya belgeler
MADDE 20. —
Açıklanması veya zamanından önce açıklanması hâlinde;
a) Suç
işlenmesine yol açacak,
b) Suçların
önlenmesi ve soruşturulması ya da suçluların kanunî yollarla yakalanıp kovuşturulmasını
tehlikeye düşürecek,
c)
Yargılama görevinin gereğince yerine getirilmesini engelleyecek,
d) Hakkında
dava açılmış bir kişinin adil yargılanma hakkını ihlâl edecek,
Nitelikteki
bilgi veya belgeler, bu Kanun kapsamı dışındadır.
4.4.1929
tarihli ve 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu, 18.6.1927 tarihli ve
1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu, 6.1.1982 tarihli ve 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu ve diğer özel kanun hükümleri saklıdır.
Özel
hayatın gizliliği
MADDE 21. —
Kişinin izin verdiği hâller saklı kalmak üzere, özel hayatın gizliliği
kapsamında, açıklanması hâlinde kişinin sağlık bilgileri ile özel ve aile
hayatına, şeref ve haysiyetine, meslekî ve ekonomik değerlerine haksız müdahale
oluşturacak bilgi veya belgeler, bilgi edinme hakkı kapsamı dışındadır.
Kamu
yararının gerektirdiği hâllerde, kişisel bilgi veya belgeler, kurum ve
kuruluşlar tarafından, ilgili kişiye en az yedi gün önceden haber verilerek
yazılı rızası alınmak koşuluyla açıklanabilir.
Haberleşmenin
gizliliği
MADDE 22. —
Haberleşmenin gizliliği esasını ihlâl edecek bilgi veya belgeler, bu Kanun
kapsamı dışındadır.
Ticarî sır
MADDE 23. — Kanunlarda
ticarî sır olarak nitelenen bilgi veya belgeler ile, kurum ve kuruluşlar
tarafından gerçek veya tüzel kişilerden gizli kalması kaydıyla sağlanan ticarî
ve malî bilgiler, bu Kanun kapsamı dışındadır.
Fikir ve
sanat eserleri
MADDE 24. — Fikir ve
sanat eserlerine ilişkin olarak yapılacak bilgi edinme başvuruları hakkında
ilgili kanun hükümleri uygulanır.
Kurum içi düzenlemeler
MADDE 25. — Kurum ve
kuruluşların, kamuoyunu ilgilendirmeyen ve sadece kendi personeli ile kurum içi
uygulamalarına ilişkin düzenlemeler hakkındaki bilgi veya belgeler, bilgi
edinme hakkının kapsamı dışındadır. Ancak, söz konusu düzenlemeden etkilenen
kurum çalışanlarının bilgi edinme hakları saklıdır.
Kurum içi
görüş, bilgi notu ve tavsiyeler
MADDE 26. — Kurum ve
kuruluşların faaliyetlerini yürütmek üzere, elde ettikleri görüş, bilgi notu,
teklif ve tavsiye niteliğindeki bilgi veya belgeler, kurum ve kuruluş
tarafından aksi kararlaştırılmadıkça bilgi edinme hakkı kapsamındadır.
Bilimsel,
kültürel, istatistik, teknik, tıbbî, malî, hukukî ve benzeri uzmanlık
alanlarında yasal olarak görüş verme yükümlülüğü bulunan kişi, birim ya da
kurumların görüşleri, kurum ve kuruluşların alacakları kararlara esas teşkil
etmesi kaydıyla bilgi edinme istemlerine açıktır.
Tavsiye ve
mütalaa talepleri
MADDE 27. — Tavsiye ve
mütalaa talepleri bu Kanun kapsamı dışındadır.
Gizliliği
kaldırılan bilgi veya belgeler
MADDE 28. — Gizliliği
kaldırılmış olan bilgi veya belgeler, bu Kanunda belirtilen diğer istisnalar
kapsamına girmiyor ise, bilgi edinme başvurularına açık hâle gelir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Ceza
hükümleri
MADDE 29. — Bu Kanunun
uygulanmasında ihmâli, kusuru veya kastı bulunan memurlar ve diğer kamu
görevlileri hakkında, işledikleri fiillerin genel hükümler çerçevesinde ceza
kovuşturması gerektirmesi hususu saklı kalmak kaydıyla, tâbi oldukları
mevzuatta yer alan disiplin cezaları uygulanır.
Bu Kanunla
erişilen bilgi ve belgeler ticarî amaçla çoğaltılamaz ve kullanılamaz.
Rapor
düzenlenmesi
MADDE 30. — Kurum ve
kuruluşlar, bir önceki yıla ait olmak üzere;
a)
Kendilerine yapılan bilgi edinme başvurularının sayısını,
b) Olumlu
cevaplanarak bilgi veya belgelere erişim sağlanan başvuru sayısını,
c)
Reddedilen başvuru sayısı ve bunların dağılımını gösterir istatistik bilgileri,
d) Gizli ya
da sır niteliğindeki bilgiler çıkarılarak ya da bu nitelikteki bilgiler
ayrılarak bilgi veya belgelere erişim sağlanan başvuru sayısını,
e)
Başvurunun reddedilmesi üzerine itiraz edilen başvuru sayısı ile bunların
sonuçlarını,
Gösterir
bir rapor hazırlayarak, bu raporları her yıl Şubat ayının sonuna kadar Bilgi
Edinme Değerlendirme Kuruluna gönderirler. Bağlı, ilgili ve ilişkili kamu kurum
ve kuruluşları raporlarını bağlı, ilgili ya da ilişkili oldukları bakanlık
vasıtasıyla iletirler. Kurul, hazırlayacağı genel raporu, söz konusu kurum ve
kuruluşların raporları ile birlikte her yıl Nisan ayının sonuna kadar Türkiye Büyük
Millet Meclisine gönderir. Bu raporlar takip eden iki ay içinde Türkiye Büyük
Millet Meclisi Başkanlığınca kamuoyuna açıklanır.
Yönetmelik
MADDE 31. — Bu Kanunun
uygulanması ile ilgili esas ve usullerin belirlenmesine ilişkin yönetmelik,
Kanunun yayımını takip eden altı ay içinde Başbakanlık tarafından hazırlanarak
Bakanlar Kurulunca yürürlüğe konulur.
Yürürlük
MADDE 32. — Bu Kanun
yayımı tarihinden itibaren altı ay sonra yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 33. — Bu Kanun
hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.
22/10/2003